|
Vooral
Indiaanse verhalen plaatsen de onvoorbereide lezer vaak voor dit
soort dilemma's. Daar komt bij dat sommige verhalen nogal
exotisch zijn en wat kennis van de cultuur vereisen om bepaalde
elementen te begrijpen. Dit maakt de kans op teleurstellingen
groot. Vandaar deze inleiding.
Uiterlijk is er een aantal duidelijke
verschillen aan te wijzen tussen verhalen van Indiaanse en van
Europese oorsprong. Op de eerste plaats kunnen in de verhalen
een groot aantal personages voorkomen, die niet meteen iets met de
vertelling te maken lijken te hebben. Personages worden soms
opzettelijk gesplitst, zodat meerdere figuren de verschillende
aspecten van hetzelfde personage kunnen uitbeelden. Dit proces
kan een opmerkelijk verhalend effect teweeg brengen. Een ander
uiterlijk verschil is de neiging met het ene verhaal voort te bouwen
op het andere, waardoor het verhaal, dat jaar na jaar opnieuw
verteld wordt, een soort gelaagde structuur krijgt met een diepere,
rijkere betekenis. Feitelijk bestaan veel Indiaanse verhalen uit
een keten van kleine vertellingen, een serie of cyclus van verhalen
die samen een ingewikkelde uit lagen opgebouwde sage
vormen. Alhoewel de beginnende lezer de gelaagde structuur niet
zal ontdekken en niet weet dat er nog andere verhalen in de cyclus
meespelen, is het toch duidelijk dat de personages of bepaalde
verhalende elementen zoals beschrijvingen van landschappen, een meer
symbolische, diepgaande betekenis hebben dan men in één verhaal zou
verwachten. Toch zal de lezer die op zoek gaat naar symboliek
zoals hij die gewend is vanuit de Europese literatuur, teleurgesteld
worden. In Indiaanse verhalen vindt men zelden het soort
metaforen (vergelijkingen). In onze eenvoudige sprookjes komen
makkelijk te herkennen morele vergelijkingen voor. Zo is de
goede vaak in het wit gekleed, de slechte in het zwart. Lichamelijk
sterke personages zijn vaak minder intelligent enzovoort. In
Indiaanse verhalen ontbreken deze morele vergelijkingen. Ze
vormen vaak in hun geheel één grote vergelijking tussen de
menselijke natuur en haar relatie tot de natuurlijke of geestelijke
wereld. Afgezien van deze uiterlijke verschillen is er een
belangrijker verschil tussen de Indiaanse verhalen en onze eigen
verhalen. In de Europese traditie is literatuur voornamelijk
vermaak, dat af en toe een morele les bevat of een morele of
historische waarheid weer geeft. Voor Indianen betekenen mythen,
legenden en verhalen echter veel meer. Ieder verhaal laat een
stukje zien van een veel groter geheel, een stukje van een gedachten
mozaïek dat alle aspecten van de gevarieerde en verschillende
Indiaanse culturen omvat. Deze verhalen onthullen een volk
waarvoor het vertellen van verhalen dezelfde betekenis heeft als
voor het Westen de wetenschap, godsdienst, geneeskunde, filosofie en
kunst. Verhalen dienen tegelijkertijd als bewaarplaats van kennis
en als bouwstenen van de structuren waar alle kennis van afhankelijk
is. De verhalen geven niet simpelweg de Indiaanse kijk op de wereld
weer, zij belichamen die.
◄ Schilpad-eiland ►
◄
De Pijlenmaker ► Een Kiowa-legende
◄ Goed en
Kwaad ► Irokees verhaal
◄ De raaf steelt het
licht ► Vrije vertaling van "Tlingit myths" recorderd
by John R. Swanton.
Terug
|